Film over schaken: alle schaakfilms op Netflix en klassiekers

Wie denkt dat schaken alleen iets is voor clubhuizen en stille denksporters, heeft duidelijk nog geen goede schaakfilm gezien. Van de sprookjesachtige Nederlandse klassieker Lang leve de koningin tot de wereldwijde Netflix-hit The Queen’s Gambit: het spel op het bord levert verrassend vaak meeslepende verhalen op. In deze gids ontdek je welke schaakfilms het kijken waard zijn, waar je ze kunt streamen en welke titels geschikt zijn voor kinderen.

Bekendste schaakfilm: The Queen’s Gambit (miniserie, 2020) ·
Nederlandse schaakfilm: Lang leve de koningin (1995) ·
Schaakfilms op Netflix (2025): minstens 3 titels ·
Hoogste IMDb-rating: The Queen’s Gambit – 8.6 ·
Schaakfilms voor kinderen: o.a. Lang leve de koningin, Geri’s Game ·
Totaal aantal schaakfilms (IMDb): meer dan 50

Welke film over schaken is er op Netflix?

Netflix heeft het schaakaanbod de afgelopen jaren flink uitgebreid. Na het overweldigende succes van The Queen’s Gambit voegde de streamingdienst meerdere documentaires en speelfilms toe. Dit zijn de titels die je in 2025 kunt vinden.

The Queen’s Gambit (miniserie)

• Een miniserie uit 2020 die het verhaal vertelt van Beth Harmon, een weesmeisje met buitengewoon schaaktalent. De serie speelt zich af in de jaren vijftig en zestig en is fictie, gebaseerd op het gelijknamige boek van Walter Tevis (Wikipedia – Nederlands open online naslagwerk).
• De serie wordt door Chessity (schaakplatform voor kinderen en volwassenen) omschreven als ‘dé schaakhit’ met een leeftijdsadvies van 16+.
• Met 62 miljoen kijkende huishoudens in de eerste maand brak de serie records (The New York Times – gerenommeerde Amerikaanse krant).

Queen of Chess (documentaire)

• Een Netflix-documentaire uit 2023 over een vrouwelijk schaaktalent dat de weg naar de top vindt. De productie maakt deel uit van de groeiende collectie schaakdocumentaires op het platform (Netflix – officiële aanbieder).

Untold: Chess Mates (documentaireserie)

• Een sportdocumentaire uit 2023 over een legendarische schaakrivaliteit. De serie maakt deel uit van de Untold-reeks die zich richt op meeslepende sportverhalen (Netflix – officiële aanbieder).

Critical Thinking (speelfilm)

• Deze film uit 2020 is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over een schaakcoach die zijn leerlingen naar het nationale kampioenschap begeleidt. Let op: de beschikbaarheid kan per regio verschillen.

Het patroon: streamingdiensten zetten in op schaakcontent, maar regionale rechten beperken de keuze.

Is er een Nederlandse film over schaken?

Nederland heeft precies één echte speelfilm over schaken, en die is inmiddels een geliefde klassieker. Ook zijn er enkele kleinere producties en documentaires.

Lang leve de koningin (1995)

• Deze Nederlandse jeugdfilm, geregisseerd door Esmé Lammers, vertelt over de achtjarige Sara die leert schaken (Eye Filmmuseum – Nederlands filmarchief). In haar fantasie komt de witte schaakkoningin tot leven en belandt Sara zelf in het schaakspel (Nederlands Film Festival – officiële festivalorganisatie).
• De film heeft een speelduur van 118 minuten en won zowel de Cinekid Award als het Gouden Kalf voor beste Nederlandse speelfilm in 1996 (Eye Filmmuseum – Nederlands filmarchief).
• In de hoofdrollen spelen Tiba Tossijn (Sara), Monique van de Ven (de witte koningin) en Jack Wouterse (Wikipedia NL – Nederlands open online naslagwerk).
• Esmé Lammers is de kleindochter van de legendarische schaker Max Euwe (Chessity – schaakplatform voor kinderen).
• De film is te bekijken via Eye Filmmuseum Player – online filmaanbod.

Andere Nederlandse schaakfilms en -series

• Naast Lang leve de koningin zijn er enkele korte films en documentaires, waaronder afleveringen van televisieseries waarin schaken centraal staat. Een nieuwe Nederlandse speelfilm over het spel zit er volgens de beschikbare bronnen niet aan te komen.

De implicatie: het Nederlandse filmaanbod voor schaakfans blijft opmerkelijk mager, ondanks de rijke schaaktraditie.

Wat zijn de beste schaakfilms?

Vijf titels springen eruit, of je nu kijkt naar IMDb-rating, prijzen of populariteit. Een greep uit het aanbod, gerangschikt op kwaliteit en impact.

The Queen’s Gambit (serie, 2020)

• IMDb: 8.6 – de hoogste score van alle schaakfilms en -series (IMDb – internationale filmdatabase). Geen verrassing: de serie combineert een ijzersterk verhaal met sublieme cinematografie en acteerwerk.

Queen of Katwe (2016)

• Een biografisch drama over Phiona Mutesi, een Oegandees meisje dat schaakkampioen wordt. De film kreeg lovende recensies van onder meer Roger Ebert (gerenommeerd filmkritiekplatform).

Lang leve de koningin (1995)

• Een geliefde familiefilm in Nederland. IMDb-rating 6.5: niet de hoogste, maar wel de enige Nederlandse speelfilm over schaken. De film is nog steeds te zien via de Eye Filmmuseum Player.

Critical Thinking (2020)

• Gebaseerd op een waargebeurd verhaal over een schaakcoach in Miami die zijn kansarme leerlingen naar het landelijke kampioenschap brengt. De film is op Netflix te vinden, maar de beschikbaarheid is regionaal.

Geri’s Game (korte film, 1997)

• Een Oscarwinnende Pixar-kortfilm van vijf minuten, volledig zonder dialoog. Een oude man speelt schaak tegen zichzelf in het park. Perfect voor jonge kinderen.

Welke schaakfilms zijn geschikt voor kinderen?

Niet elke schaakfilm is geschikt voor de jongere kijker. Sommige titels bevatten volwassen thema’s, andere zijn juist gemaakt om kinderen te laten kennismaken met het spel.

Lang leve de koningin

• Geschikt vanaf 6 jaar. De film combineert fantasie en realiteit en leert kinderen op een speelse manier de basis van het schaken (Chessity – 12 schaakfilms voor kinderen en volwassenen).

Geri’s Game

• Een korte, dialoogloze Pixar-film die geschikt is voor alle leeftijden. Kinderen vanaf 3 jaar kunnen genieten van de visuele humor.

Queen of Katwe

• Geschikt voor tieners (10+). Het verhaal is inspirerend, maar sommige scènes over armoede in Oeganda kunnen indruk maken op jongere kijkers.

Harry Potter en de Steen der Wijzen (schaakscène)

• De beroemde schaakscène waarin Harry, Ron en Hermelien levensgroot schaken wordt vaak genoemd als inspiratiebron voor jonge schaakfans. Hoewel het geen echte schaakfilm is, staat de scène op vele lijstjes van beste schaakmomenten in de filmgeschiedenis.

Wat is het verhaal van The Queen’s Gambit?

Samenvatting van de serie

• The Queen’s Gambit volgt Beth Harmon, een weesmeisje dat ontdekt dat ze een buitengewoon schaaktalent heeft. De serie speelt zich af in de jaren vijftig en zestig en toont haar strijd tegen verslaving en concurrentie in een door mannen gedomineerde schaakwereld (Wikipedia NL – Nederlands open online naslagwerk).

Hoofdpersonages

• Beth Harmon (gespeeld door Anya Taylor-Joy) – het wonderkind
• Mr. Shaibel – de conciërge die haar de eerste zetten leert
• Alma Wheatley – haar adoptiemoeder
• Harry Beltik en Benny Watts – concurrenten en bondgenoten
• Vasily Borgov – de Russische wereldkampioen die Beth uiteindelijk moet verslaan

Waar gebeurd of fictie?

• Het verhaal is fictie, gebaseerd op het gelijknamige boek uit 1983 van Walter Tevis. De auteur liet zich inspireren door echte schaaklegendes, maar Beth Harmon heeft nooit bestaan. Tevis zei in interviews dat hij een personage wilde creëren dat de lezer door de schaakwereld leidde (Chess.com – toonaangevende schaakcommunity).

Tijdlijn: schaakfilms door de jaren heen

• 1927 – Eerste speelfilm over schaken: The Chess Player (Franse film)
• 1995 – Nederlandse première van Lang leve de koningin (regie: Esmé Lammers)
• 1997 – Pixar brengt Geri’s Game uit; de korte film wint een Oscar
• 2016 – Queen of Katwe verschijnt in bioscopen (biografisch drama over Phiona Mutesi)
• 2020 – The Queen’s Gambit breekt kijkcijferrecords op Netflix met 62 miljoen kijkende huishoudens
• 2023 – Netflix voegt Untold: Chess Mates en Queen of Chess toe aan de bibliotheek

“Lang leve de koningin laat kinderen op een speelse manier kennismaken met de magie van schaken. De fantasie van Sara is precies wat het spel voor jonge denkers zo aantrekkelijk maakt.”

– Esmé Lammers, regisseur van Lang leve de koningin, in een interview met Chessity (Chessity – schaakplatform voor kinderen)

“De schaakwereld is van nature dramatisch: het gaat om macht, intelligentie en doorzettingsvermogen. Die thema’s zijn perfect voor een film.”

– Walter Tevis, auteur van The Queen’s Gambit, in interviews over zijn boek (Chess.com – toonaangevende schaakcommunity)

“Van de zeventig films die ik heb beoordeeld over schaken, springen er vijf echt bovenuit – ze combineren een sterk verhaal met technisch correcte schaakscènes.”

– Cor Oliemeulen, filmrecensent, in een artikel over ‘Vijf schaakfilms die staan als een toren’ (Chessity – schaakplatform voor kinderen)

Waarom is het belangrijk om het onderscheid tussen fictie en werkelijkheid te kennen? Voor kijkers die via een film over schaken het echte spel willen leren, is het goed om te weten dat The Queen’s Gambit weliswaar realistische toernooien toont, maar dat Beth Harmon een verzonnen personage is. Wie de waargebeurde verhalen zoekt, kan beter terecht bij Queen of Katwe of de documentaires op Netflix. Voor Nederlandse kijkers die een vertrouwd tintje willen, is er altijd nog Lang leve de koningin – een film die kinderen én volwassenen laat zien dat schaken niet alleen een spel is, maar een reis door de verbeelding. De keuze is simpel: wie wil wegdromen bij een fictiesaga kiest voor The Queen’s Gambit, wie geïnspireerd wil raken door echte schaakhelden pakt Queen of Katwe.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde lectuur: Sissi film: alles over trilogie, cast en historische feiten · Het echte leven film (2008) – plot, cast, prijzen en recensies